


RESUME ("Tłumaczenia filmowe w praktyce" - Grażyna Adamowicz-Grzyb), FORTIMA - 2013"Film Translation in Practice" aims to systematically present the knowledge passed down by word of mouth from generation to generation of film translators.
The author, herself an audio-visual translator with many years’ experience working for Polish Public Television (TVP), provides a hands-on, easy-to-follow introduction to all aspects of film translation, from commissioning to the moment the finished product appears on screen.
The first part of the book describes the different types of film translation most popular in Poland (voiceover and subtitles), the basic techniques and rules for text editing, and the various stages of translation (including the crucial role of proofreading). The issues addressed include preparation for studio recording, voiceover recording, cooperation with voiceover artists, and the preparation of subtitles and their synchronisation with images. With respect to these last aspects, the reader will also find a description of EdList, a Polish subtitling program specifically developed with film translators in mind.
Presentation of the translation process ends with a short discussion of dubbing and a more in-depth treatment of audio description (AD), a method new to Poland but an increasingly popular way of adapting films to the needs of blind and visually impaired people. There is also a chapter about subtitling for the deaf and hard of hearing.
The remaining part of the book focuses on a range of difficult situations which translators may encounter over the course of their work. Among the issues addressed are song translation and an active approach to music in film, matching translation language to target audiences, and last but not least translators’ rights and the organisations that protect their interests.
Most of the examples used to illustrate the applicable techniques and potential problems come from films, documentaries, TV programs and newspaper articles and from films presented during the WATCH DOCS – Human Rights in Film festival, organised in Warsaw by the Helsinki Foundation for Human Rights. Some of the examples were developed specifically for the purposes of this book. "Film Translation in Practice" weaves together information from many relevant areas: translation, film studies, media jargon and copyright law.
Most of the topics are described from the perspective of a TV translator, or rather that of a film translator working for many years as an editor for public television. The advantage of this work is that it not only presents translation techniques, but also the reality of working in the field. It should also provide novice translators with a good knowledge of specialist vocabulary, allowing for a quick and smooth entry into this challenging profession.
It is the author’s hope that this book will help readers realise that the art of audio-visual translation is not as straightforward as it might seem at first glance.
It should also illustrate the fact that that an up-to-date translator working for the television or film industry is often a one-man band, proficient not only in translation, but also with an understanding of the media industry and familiarity with the latest technologies used in the translation process (e.g. subtitling programs, recording equipment). Translators should also be able to take up various roles as the need arises. They should be linguists whenever they need to deal with the intricacies of slang spoken by characters; poets when translating songs; and experts in voice instruction during voiceover recording.
Audio-visual translation might not be as easy as it seems, but this book may just provide aspiring translators with the necessary information to make a start in their chosen careers – the rest is just practice, practice, practice...
[tłum. Mateusz Tokarski, Sean Gibson]
Краткое содержание (Резюме)"Киноперевод в практике" – это публикация, целью которой является популяризация знаний на тему процесса аудиовизуального перевода и профессии аудиовизуального переводчика с практической точки зрения.
В первых главах автор представил самые популярные виды киноперевода в Польше (войсовер или закадровый перевод, субтитрирование), основные техники и принципы редактирования текста, а также этапы процесса работы над кинематографическим произведением (в том числе такой важный этап, как внесение правок). Автор дает ответ на следующие вопросы: как подготовиться к аудиозаписи, как осуществляется запись войсовера, каковы принципы работы с диктором в студии, а также, как составлять субтитры к фильмам и как синхронизировать субтитры с фильмом.
В публикации представлена также польская программа для осуществления синхронизации субтитров – EdList, созданная специально для переводчиков. Кратко представлено дублирование, a более подробно метод, являющийся новшеством в Польше, но пользующийся все большей популярностью – тифлокомментирование (аудиодескрипция), т.е. вариант фильма для незрячих и слабовидящих. В книге есть также глава, посвященная субтитрам для неслышащих и слабослышащих.
В очередных главах обговаривается множество затруднительных ситуаций, с которыми переводчик может столкнуться в своей ежедневной работе. Публикация содержит различные полезные информации, в т.ч. касающиеся перевода песен, активного подхода переводчика к музыке в фильме, последствий несоответствия языкового стиля возрастной категории зрителей.
Автор показывает путь, который проходит кинематографическое произведение с момента покупки до выхода на экран, при чем подчеркивается существенный вклад аудиовизуального переводчика в окончательный вид произведения, а также его ответственность за качество. В книге затрагивается тема авторских прав, а также ассоциаций, защищающих авторские интересы. Кроме того публикация знакомит читателя с языковыми особенностями кинематографической среды, что должно облегчить молодым переводчикам удачный старт и дальнейшую деятельность в этой профессии. Большинство аспектов описывается с точки зрения переводчика, занимающегося телевизионным переводом, а точнее: кинопереводчика, работающего для телевидения. При этом рассматривается не только редактирование текста, но также технические аспекты. Цитаты, приводимые в книге, зачерпнуты из художественных и документальных фильмов, из телевизионных программ и прессы, а также из фильмов, презентируемых на Международном кинофестивале WATCH DOCS – Права человека в фильме, который организуется в Варшаве Хельсинкским фондом по правам человека. Некоторые примеры были разработаны специально для нужд этой книги.
"Киноперевод в практике" это попытка систематизировать то, что очередные поколения старших кинопереводчиков польского телевидения в устном виде передают в течение многих лет своим начинающим коллегам. Есть здесь также наблюдения, умозаключения автора, истекающие из анализа сотен фильмов во время кинофестивалей и кинообзоров. В настоящей книге собран опыт из самых разных областей: перевода, киноискусства, языка средств массовой информации и авторского права. Быть может, это позволит читателю осознать, что перевод аудиовизуальных произведений является более сложным процессом, чем может казаться на первый взгляд. Книга также убедит, что современный переводчик кино- и телефильмов
в своей ежедневной работе – наподобие музыканта-мультиинструменталиста – обладает множеством самых разнообразных умений. Он не только искусен в области перевода, а умеет также – используя современную технологию – профессионально подготовить версию для войсовера, субтитры или же перевод песни; знает основы правильной эмиссии голоса, закулисную жизнь кинематографа и телевидения, современные техники звукозаписи, а также языковые нормы и правила.
Переводить фильмы – не так просто, как может казаться, но автор надеется, что книга Киноперевод в практике поможет соответствующим образом подготовиться к этому занятию, а остальное – это практика, практика, практика.
[tłum. Natalia Bucholska]

Autor: Grażyna Adamowicz-Grzyb, Wydawnictwo: FORTIMA
Format: 135 x 205 mm, oprawa: miękka, okładka foliowana
Liczba stron: 103, rok wydania: 2014
ISBN: 978-83-931530-5-3
Premiera: 29.03.2014r.
Skondensowany zapis działań promocyjno-marketingowych, jakie podjęto przed premierą filmu "Ogniem i mieczem" Jerzego Hoffmana w 1999 roku. Publikacja z pewnością zainteresuje pracowników działu PR, organizatorów eventów oraz historyków filmu.
WSTĘP (fragmenty)
Dzieło Jerzego Hoffmana to superprodukcja z ogromnym (jak na polskie warunki) budżetem, nowatorską formą
sponsorowania i nowoczesnym stylem realizacji.
Pod wieloma względami było to dzieło pionierskie i dlatego przyciągało uwagę dziennikarzy i studentów. Pierwszy raz w historii polskiego filmu przed przystąpieniem do realizacji dzieła przeprowadzono badania rynkowe, żeby dowiedzieć się ile osób będzie skłonnych wybrać się do kina.
Po raz pierwszy w historii polskiej kinematografii producent zatrudnił agencję PR, rzecznika prasowego i rzecznika foto, którzy działali już od samego początku prac nad filmem. Dwie niezłomne, pełne energii kobiety: Mirosława Kubas-Paradowska – szefowa agencji PR PRensa i Irena Groblewska – rzecznik filmu, zaplanowały i zrealizowały olbrzymią kampanię informacyjno-promocyjną, która sprawiła, że film odniósł ogromny sukces.
Po raz pierwszy producent, rozumiejąc czym jest marketing filmu, szeroko „otworzył” dla mediów plan filmowy.
"Ogniem i mieczem" to pierwszy film w historii polskiej kinematografii, na który bank udzielił kredytu. To, co wtedy wydawało się nieprawdopodobne, stało się później zjawiskiem powszechnym. Kredyt Bank swoją decyzją „otworzył drzwi” dla finansowania przedsięwzięć filmowych.
W tamtych czasach Jerzy Hoffman miał ogromne kłopoty z pozyskaniem zaufania banku, w późniejszych latach było to już łatwiejsze. [fragm. Jak promowano film "Ogniem i mieczem" Jerzego Hoffmana, s. 9]
(…) W tej trudnej sytuacji Jerzy Hoffman postanowił zwrócić się do instytucji, której statutową działalnością jest udzielanie pożyczek (oczywiście z pewnym zyskiem), czyli – do banku. Sprawa jednak nie była taka prosta.
W tamtych czasach, tzn. w połowie lat 90. żaden bank nigdy jeszcze nie udzielił kredytu na produkcję filmową. Reżyser, żeby otrzymać pożyczkę, zdecydował się zastawić mieszkanie, samochód i dom na Mazurach.
Jego przyjaciel – pełniący funkcję współproducenta – Jerzy Michaluk, również zastawił swój majątek. Po długich perturbacjach (szeroko opisywanych w prasie), pertraktacjach i oczekiwaniach, jedynie Kredyt Bank PBI zdecydował się udzielić pożyczki (był to czwarty bank, do którego reżyser zwrócił się w tej sprawie).
Zarówno w dziejach polskiej kinematografii, jak i bankowości, było to wydarzenie bez precedensu. (s.14-15)
7.3. Nie ma to jak skandal!
Zadaniem agencji PR jest nagłaśnianie danego przedsięwzięcia, a nic nie służy temu lepiej niż skandal. Aczkolwiek skandale związane z Ogniem i mieczem nie były wykreowane przez żadną z firm zajmującą się promocją, to trzeba jednak przyznać, że z pewnością tej promocji służyły.
Pierwszym zdarzeniem, które bardzo podgrzało atmosferę wokół filmu, było pojawienie się – na miesiąc przed premierą – na Stadionie Dziesięciolecia [pełniącego w tamtych czasach rolę wielkiego targowiska – przyp. aut.] pirackich kopii filmu. Sytuacja wydawała się na tyle groźna, że zaniepokojeni dziennikarze kierowali pytania do Biura Prasowego Kredyt Banku, czy to wydarzenie nie spowoduje spadku zysków z dystrybucji filmu i nie wpłynie na przesunięcie terminu spłaty kredytu.
Za drugie skandaliczne zdarzenie można uznać zaginięcie 17 obrazów olejnych Zbigniewa Nyczaka, przedstawiających bohaterów oraz sceny z filmu Ogniem i mieczem. Miały one być zaprezentowane podczas premiery w Sali Kongresowej. Obrazy warte ponad 400 tysięcy złotych, podczas podróży ze Stanów Zjednoczonych zawieruszyły się na cargo. Na szczęście w końcu zostały odnalezione.
Jeszcze inny, lekko kompromitujący incydent, wydarzył się przed galowym wieczorem w Teatrze Wielkim. Ośmioro szlachciców i szlachcianek na koniach „najechało” Ogród Saski w Warszawie. Miał to być jeden z elementów promocji, a okazało się, że owi przebierańcy stali się sprawcami drobnego skandalu. Ich konie obgryzły gałązki i korę z parkowych drzew, a stajenna ciężarówka zmiażdżyła zamarzniętą murawę. Wywołało to oburzenie mieszkańców i pracowników Zarządu Oczyszczania Miasta. Straż Miejska nałożyła na nich mandat. Choć hałas z tego powodu nie był wielki, to jednak informacja o tym „najeździe” znalazła się w „Życiu” następnego dnia po premierze, czyli 9 lutego 1999 roku. [fragm. Jak promowano film "Ogniem i mieczem" Jerzego Hoffmana]
DWIE GALE PREMIEROWE
Udanym posunięciem marketingowym było zorganizowanie dwóch uroczystych premier epopei Ogniem i mieczem: 8 lutego 1999 roku o godzinie 19 – w Teatrze Wielkim i godzinę później – w Sali Kongresowej.
Dystrybutor – Syrena Entertainment Group – zorganizował premiery w dwóch miejscach, ponieważ w jednym nie zmieściliby się wszyscy ważni goście. (Pieniądze na premierę przekazali: 2/3 sumy – Kredyt Bank i 1/3 – Browar Okocim; Kredyt Bank opracował także scenografię.)
Na galę do Teatru Wielkiego zaproszono polityków, dyplomatów, przedstawicieli Episkopatu, artystów, sponsorów filmu, prezesów banków, szefów telewizji i gazet – razem około 2 tysięcy osób.
Chodnik przed wejściem został oświetlony 300 płonącymi pochodniami. W ustawiony obok bęben kozacki przez godzinę biło czterech postawnych mężczyzn. Goście wchodzili do teatru przez szpaler płonących pik, które jako jedyne oświetlały wejście do teatru i przyległy teren (autorem tych pomysłów byli przedstawiciele Kredyt Banku). Wnętrze teatru udekorowano w stylu epoki, w której rozgrywa się akcja filmu. Nad gośćmi rozwieszono chorągwie (rekwizyty z planu filmowego). Uroczysty wieczór prowadziła dziennikarka Programu 1 TVP – Iwona Schymalla.
W gali w Teatrze Wielkim uczestniczył m.in. premier Jerzy Buzek z żoną, wicepremier Leszek Balcerowicz, marszałek senatu Alicja Grześkowiak, Hanna Suchocka, Józef Oleksy, generał Wojciech Jaruzelski z żoną. Nie było natomiast prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, który wypoczywał w Alpach w Szwajcarii.
Do Sali Kongresowej przybyło ok. 2,5 tysiąca widzów – byli to goście sponsorów, osoby współpracujące przy produkcji i promocji filmu oraz zwycięzcy konkursów organizowanych przez TVP i „Gazetę Wyborczą”.
W obu premierach udział wzięli: reżyser Ogniem i mieczem Jerzy Hoffman, sponsorzy, czyli przedstawiciele Kredyt Banku, Okocimia i TVP oraz szef Komitetu Kinematografii Tadeusz Ścibor-Rylski. (...) Telewizyjne relacje, rozmowy z politykami i osobistościami ze świata kultury dodawały premierom splendoru, obecność znakomitych gości zawsze podnosi rangę imprezy.
Dobrym pomysłem było również zorganizowanie premier w dużych miastach Polski: w Krakowie, Gliwicach, Łodzi, Poznaniu, Gdańsku, Szczecinie i Białymstoku. Miały one bardzo duże znaczenie dla społeczności lokalnych i zawsze towarzyszyło im zainteresowanie miejscowych mediów.
W Krakowie goście zostali powitani wielkim płonącym tytułem filmu przed kinem Kijów, w Łodzi zaś dodatkową atrakcją było odsłonięcie pamiątkowych gwiazd reżysera Jerzego Hoff-mana i aktora Krzysztofa Kowalewskiego (Zagłoby), które zostały wmurowane w chodnik na odcinku ulicy Piotrkowskiej, zwanej Łódzką Aleją Sławy.
W Poznaniu otwarto przygotowaną specjalnie na tę okoliczność wystawę w Centrum Kultury Zamek. 12 lutego 1999 roku, czyli cztery dni po premierowej gali, film pojawił się w kinach. (s. 75-78)
Napisali o książce:
- Karolina Wielowińska na swoim blogu:
http://siemakaja.blogspot.com/2014/04/jak-promowano-film-ogniem-i-mieczem.html
- Stowarzyszenie Filmowców Polskich
Zapraszamy do lektury!
Książka dostępna w bibliotekach.

RYMOWANKI z serii: Dzieci pytają i poznająEdukacyjne rymowanki, tworzone z pasją i miłoscią, kierujemy do dzieci ciekawych świata i do rodziców, którym zależy na rozwoju własnych pociech. Rodziców zachęcamy do czytania, a dzieci do stawiania pytań i szukania mądrych odpowiedzi.
Kolorowa seria "Dzieci pytają i poznają" rozwija wyobraźnię, pogłębia wiedzę i pobudza zainteresowania; pomaga twórczo spędzić czas z dzieckiem.
FILMOWE RYMOWANKI
Autor: Grażyna Adamowicz-Grzyb
Wydawnictwo: FORTIMA Tłumaczenia - Edukacja - Media
ISBN: 978-83-931530-1-5, Format: 165 x 220 mm
Oprawa: miękka; Papier: kredowy, foliowany, Liczba stron: 32
Rok wydania: 2012
.
"Dzieci pytają i poznają" to edukacyjna seria, w której wesołe dzieci - Ola i Olek - oprowadzają po świecie kultury i sztuki. W "FILMOWYCH RYMOWANKACH" mali przewodnicy zdradzają tajniki "ruchomych obrazków", wyjaśniają znaczenie zawodów oraz pojęć związanych z filmem i planem filmowym. Ola i Olek zadają pytania i próbują znaleźć na nie właściwe odpowiedzi.
Książeczka barwna, wesoła, jest przeznaczona nie tylko dla dzieci w wieku 5-11 lat; pobudza dziecięcą wyobraźnię i zachęca do zabawy w film. Z pewnością nie tylko młodzi czytelnicy, ale również i dorośli - babcie i dziadkowie - dowiedzą się z niej czym zajmuje się scenarzysta, reżyser, charakteryzator, kostiumograf, rekwizytor, producent; do czego służy klaps filmowy.
A także:
"Filmowe rymowanki" to pierwsza książeczka, w której Ola i Olek oprowadzają po świecie kultury i sztuki. Jest bardzo barwna, wydrukowana na grubym, miłym w dotyku papierze kredowym, co sprawia, że jest odporna na zniszczenia, zalania i zagniecenia. "Filmowe rymowanki" to także doskonały, elegancki prezent z okazji rocznic, imienin, urodzin, na Mikołaja, na Gwiazdkę, z okazji Dnia Dziecka.
"Filmowe rymowanki" to dobra pomoc dydaktyczna dla nauczycieli szkół podstawowych i pracowników Domów Kultury, prowadzących warsztaty artystyczne, a także dla rodziców, którym zależy na rozwoju własnego dziecka.
Nasze książeczki podobają się nie tylko młodym Czytelnikom, ale także pedagogom, którzy doceniają, że w zabawnej formie podajemy mądre i ważne treści.
Napisali o nas:
ZRÓWNOWAŻONA SZKOŁA DLA ZRÓWNOWAŻONEGO ŚWIATA - Poradnik metodyczny do programu nauczania dla klas I-III szkoły podstawowej pt. "Zrównoważona szkoła", str. 106
SIEMA KAJA - TELEWIZYJNE I RADIOWE RYMOWANKI

Autor: Grażyna Adamowicz-Grzyb
Wydawnictwo: FORTIMA Tłumaczenia - Edukacja - Media
ISBN: 978-83-931530-2-2, Format: 165 x 220 mm
Oprawa: miękka; Papier: kredowy, foliowany, Liczba stron: 24
Rok wydania: 2012
Wesołe dzieci - Ola i Olek - są przewodnikami po świecie opery i baletu, wyjaśniają znaczenie zawodów i pojęć zwiazanych z tańcem, śpiewem i teatrem operowo-baletowym. Mali czytelnicy dowiedzą się z książeczki, czym zajmuje się krawiec w teatrze, garderobiana, inspicjent i sufler, a także:

Autor: Grażyna Adamowicz-Grzyb
Wydawnictwo: FORTIMA Tłumaczenia - Edukacja - Media
ISBN: 978-83-931530-9-1, Format: 165 x 220 mm
Oprawa: miękka; Papier: kredowy, foliowany, Liczba stron: 24
Rok wydania: 2015
Wesołe dzieci - Ola i Olek - są przewodnikami po świecie telewizji i radia, wyjaśniają znaczenie zawodów i pojęć zwązanych z mediami. Mali czytelnicy dowiedzą się z rymowanek:
W serii: "Dzieci pytają i poznają" ukazały się dotychczas:


Autor: Grażyna Adamwoicz-Grzyb
Wydawnictwo: FORTIMA Tłumaczenia - Edukacja - Media
Format: 145 x 205 mm
Oprawa: miękka, okładka foliowana, papier: kredowy
Liczba stron: 80, rok wydania: 2010
Cena: 23 zł, koszt przesyłki: 5,04 zł
Nakład drukowany wyczerpany
Dostępny jest tylko e-book: https://szkolenia.fortima.pl
"Jak redagować napisy do filmów. ABC tłumacza filmowego" - poradnik dla początkujących tłumaczy filmowych, którzy chcą poznać tajniki warsztatu tłumacza filmowego (audiowizualnego).
Jego autorka, Grażyna Adamowicz-Grzyb, podpowiada, na co należy zwrócić uwagę w trakcie pracy nad filmem, jak uniknąć podstawowych błędów i czym kierować się podczas tłumaczenia.
Jako suplement - dodano rozdział o pracy lektorów telewizyjnych i filmowych.
W poszczególnych rozdziałach omówiono:
W poradniku zamieszczono wiele przykładów z różnych filmów, które mogą służyć pomocą początkującym tłumaczom podczas samodzielnego opracowywania napisów.
(...) Nie używaj zbyt specjalistycznego słownictwa. Podczas tłumaczenia filmów obowiązuje taka sama zasada jak w Public Relations, czyli komunikat ma być przystępny i jasny w zasadzie dla każdego. Hydraulik powinien zrozumieć tekst o meteorologii, a meteorolog - tekst o giełdzie.
Nie mów np.: artykuł ukazał się na jedynce (czyli w gazecie na pierwszej stronie). Chyba niewiele osób pojmie w lot żargon dziennikarski. Akcja w filmie zazwyczaj płynie wartko i widz nie ma czasu na zastanawianie się nad jakimś niezrozumiałym lub zrozumiałym tylko dla nielicznych sformułowaniem.
(...) Podobnie ma się sprawa z tzw. "setką" w filmie dokumentalnym. W języku filmowców, pojęcie to oznacza takie nagranie wypowiedzi bohatera, na którym widać go i słychać. Najczęściej mówi "do kamery". Jeśli bohatera nie widać, a słychać tylko jego głos, nazywamy to off-em. Osobom spoza świata filmowego pojęcie to jednak nie musi być znane i słowo "setka" może kojarzyć się z czym innym. [fragm. rozdziału: Tłumaczenie i redagowanie napisów, s. 40]

Na początku "przygody z napisami" zbudowanie poprawnego zdania na 40 znaków (ze spacjami) bywa trudne, ale w miarę upływu czasu (i kolejnych przetłumaczonych filmów) staje się to coraz łatwiejsze.
Wersja napisowa to pewien szczególny, bardzo skrótowy sposób tłumaczenia. Z dwóch najbardziej rozpowszechnionych w Polsce rodzajów opracowań filmowych (lektor, napisy), napisy plasują się na drugiej pozycji – biorąc pod uwagę wysiłek i czas potrzebny na ich przygotowanie.
Wersja z napisami jest bardziej syntetyczna od wersji lektorskiej. Przeczytanie zapisanego tekstu trwa zawsze dłużej niż wysłuchanie go w formie mówionej, więc komunikat należy zdecydowanie okroić. Powinien być łatwy w odbiorze i zmieścić się w wyznaczonych ramach czasowych. Przydaje się umiejętność "porcjowania informacji".
Podczas tworzenia napisów, oprócz umiejętności tłumaczenia, przydaje się znajomość zasad redagowania tekstu i korekty wydawniczej.
Organizujemy również:
Copyright © FORTIMA Akademia Filmowego Słowa. Wykonanie: Studio WWW | Tanie strony www